مصطفى النوراني الاردبيلي

627

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

سندروس با 12 گرم چربى بز يا 12 گرم چربى گوسفند بر آتش نهاده تا سائل شود سپس 12 گرم گرد ذراريح خشك مخلوط نموده بهم مىزنند تا وقتى كه جامد شود مثل مرهم استعمال مىكنند كه استعمال داخلى هم دارد و بايستى به مقدار كم و با احتياط زياد استفاده كرد چون باعث ورم كليه‌ها مىشود ، سم گزيدگى سگ را خارج مىنمايد و در طب قديم پرها و دم ذراريح را بريده و با ميخك در پارچه‌اى بسته و سپس سه روز در دوغ خيسانده كه هر روز اين دوغ را بايستى عوض نمود و بعد آن خيسانده را به مقدار يك چهارم گرم همراه با دوغى كه از شير ناپخته درست شده باشد فقط سه روز مىدهند نصف گرم اين سم قاتل است . « 1 » اسم هندى آن را شنكرن گفته‌اند و آن دو عدد پرسياه دارد و بر روى پر آن دو خط نارنجى كشيده شده است و داراى رنگهاى زيادى مىباشد . و خواص آن مدرّ بول مقوّى باه و التهاب‌آور مىباشد و براى ضعف باه همراه با روغن كنجد طلا مىكنند و در امراض كچلى ، برص ، بهق طلا مىكنند و در امراض عرق النساء ذات الجنب هم همين طور و در استعمال داخلى كه در دهن و حلق آدم آبله پيدا مىشود و در استعمال داخلى مراقبت كافى را بايد نمود . اين پادزهر سم گزيدگى سگ ديوانه مىباشد . مصلحش : روغن زرد . خوراكش يك هشتم گرم خوراك نيم گرم آن مهلك مىباشد . « 2 » رنگهاى سبز و سرخ و آبى از آن نوشته شده است . مزه : بد و تيز و تلخ مىباشد . مزاجش بىاندازه گرم و خشك ضرر آن زخم‌آور و خراش دهنده است مصلحش : روغن زرد بدل ندارد . نفع خاص آن مقوّى باه و نيز در روغن موم و كنجد شامل نموده ضمادش مقوى باه مىباشد ضمادش بر گوشه پيشانى مرض آب داخل شدن بر عدسى چشم را جلوگيرى مىكند . « 3 » اسم طبى ذراريح mylabris chicorii نوشته شده است و در امراض ضعف باه بطور طلاى خارجى آن را استعمال كرده است . « 4 »

--> ( 1 ) - المفردات ، ص 191 . ( 2 ) - مخزن المفردات ، ص 101 . ( 3 ) - بستان المفردات ، ص 101 . ( 4 ) - همدرد انگليسى ، ص 54 - 56 .